Zaaimaand februari

Deze maand staat in het teken van de tomaten. Sommige tomaten kun je al in februari zaaien, maar vaker zullen mensen kiezen voor maart of zelfs april. De tomaat is een erg makkelijke plant om van zaad op te kweken, veel makkelijker dan paprika’s waar we het vorige maand over gehad hebben. Ze zijn ook nog eens veelzijdig. Je hebt ontzettend veel kleuren, smaken, groottes, vormen en texturen van het vruchtvlees. Maar ook in de planten heb je erg veel variatie. Voor ieder wat wils. Onderaan de pagina zet ik verschillende keuzemogelijkheden uiteen. Ik zal eerst beginnen met het zaaien, want dit deel heet niet voor niets “zaaimaand februari”.

Binnen voorzaaien

Tomaten hebben een lange periode nodig om van zaadje tot oogst te komen. Daarom begin je over het algemeen vroeg in het seizoen. Daarnaast houden ze ook van warmte en kunnen ze totaal niet tegen de kou. Het zijn geen hele warme warmtekiemers zoals paprika, maar ze moeten wel minimaal op kamertemperatuur staan om goed te kunnen ontkiemen. Als ze op kamertemperatuur in de grond worden gezaaid, komen ze ook vrij makkelijk en snel op. Het zijn makkelijke gewassen om op te kweken, veel makkelijker dan paprika. Het begint pas wat lastiger te worden als ze groter zijn, en dat is juist bij paprika een makkelijkere periode. Veel van deze ‘lastige’ dingen zijn goed op te vangen door goede verzorging of door het kiezen van variëteiten die het voor jou gemakkelijker maken.

Bodem

Tomaten kunnen letterlijk in alles ontkiemen, zolang het warm en vochtig is. Je kunt ervoor kiezen om tomaten te laten ontkiemen tussen twee keukenpapiertjes of in kokosvezels (van kokosblokken). Let er wel op dat het kiemplantje snel een voedingstekort gaat krijgen en dat ga je vrij snel merken. De groei stagneert, terwijl het snelgroeiende gewassen zijn. Als je ze in potgrond zet, houd er dan ook rekening mee dat potgrond op een gegeven moment geen voeding meer heeft. Dan zou je moeten bijvoeden, maar meestal is overpotten een beter idee, omdat de plant alweer uit zijn potje is gegroeid. Potgrond heeft ongeveer zes weken voeding.

Verpotten

Het verpotten van tomaten is net iets anders dan bij andere gewassen. Je kunt het doen zoals bij elk ander gewas, maar door te verpotten kun je de wortels versterken en de plant steviger laten staan.

Hierboven zie je een kiemplantje van een tomaat. Zorg ervoor dat de tomatenplant op een lichte plek staat, zoals op de vensterbank. Draai het potje regelmatig, anders krijg je een schuinstaand plantje. Elk kiemplantje, dus ook de tomatenplant, begint met onechte bladeren. Dat zijn eigenlijk de zaadlobben waar het plantje tijdens het ontkiemen voeding uit haalt en uiteindelijk zullen die er ook afvallen. Pas hierna komen de eerste echte bladeren. Wanneer die er zijn, kun je voor de eerste keer verpotten.

Wanneer de tomatenplanten te weinig licht hebben gehad, zullen ze wat slungelig zijn. Ze zochten letterlijk het licht. Geen zorgen, tomatenplantjes zijn dusdanig makkelijk dat je dit probleem achteraf kunt oplossen en daarmee ook nog eens de plant sterkere wortels kunt geven. Bij het overpotten zet je ze gewoon dieper in de grond. Aan de steel komen dan weer nieuwe wortels en dan heb je gelijk ook een sterker wortelgestel. Dit mag je iedere keer doen bij het overpotten en sommige mensen halen zelfs de onderste bladeren eraf als ze naar de definitieve plek gaan. Zo kan de plant nog dieper geplant worden.

Uitplanten

Zoals eerder beschreven houden tomatenplanten helemaal niet van de kou. Je kunt ze pas uitplanten na IJsheiligen. Dat betekent dat de planten heel lang binnen zullen staan, ook als ze wat groter worden. Om deze reden beginnen veel mensen niet te vroeg met het zaaien van tomatenplanten; dan heb je ze ook niet zo heel lang binnen staan. Maar mocht de tijd aanbreken dat ze naar buiten kunnen, dan zul je ze eerst af moeten harden. Afharden betekent dat je de plant laat wennen aan de elementen waaraan hij bloot wordt gesteld. Ineens veel UV-licht, wind, temperatuurverschillen, enzovoorts. Waarschijnlijk is het buiten ook nog geen kamertemperatuur. Het wennen aan deze nieuwe omstandigheden doe je door de plant elke dag een beetje langer buiten te zetten. Je begint eerst met een uurtje. Zorg er wel voor dat het in die week niet ineens heel koud wordt, veel gaat regenen of dat er toch nog nachtvorst komt. Dat is geen wennen meer, maar dan gooi je de plant meteen in het diepe.

Eenmaal op zijn definitieve plek moet je nog goed voor je plant zorgen. Goede verzorging zorgt niet alleen voor een goede oogst, maar voorkomt ook ziektes. Ook planten die goed bestand zijn tegen ziektes kunnen alsnog ziek worden als je ze niet goed verzorgt. Hoe je dat goed doet, zal ik een andere keer vertellen, want dat is een stap verder dan alleen zaaien.

Vooruitzichten voor maart

In maart begint het seizoen pas echt goed. Hoewel ik voor deze maand alleen twee tomatenplanten, een wortelvariëteit en peterselie op de planning heb staan, heb ik voor maart tien gewassen staan die ik moet zaaien of voorzaaien. Het seizoen komt nu echt goed op gang! Voor de nieuwsbrief van maart heb ik daarom een printable die je helpt met de drukke tijden tijdens het hoogseizoen. Zo zie je niets over het hoofd en ben je nergens te laat voor. Wil je deze gratis printable ook krijgen? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief. Inschrijven is gratis en je kunt je altijd weer uitschrijven.

Tomatenvariëteiten waar je uit kunt kiezen

Veel mensen gaan in eerste instantie af op de vrucht zelf. Hoe ziet die eruit of hoe smaakt hij? Op zich logisch, want dat is wat je wilt opkweken en later wilt opeten. Maar zeker voor beginners is het goed om ook naar andere eigenschappen te kijken. Een paar eigenschappen die je kunt selecteren:

Struiktomaten
Veel tomaten groeien als een rank en daarbij soms ook heel hoog. Dat vraagt wel wat onderhoud en aandacht wanneer ze in de tuin staan. Als je daar niet zo veel tijd of zin in hebt, dan kun je ervoor kiezen om een struiktomaat te nemen. Die blijven meestal vrij klein (40 cm tot 70 cm) en hebben weinig ondersteuning nodig. Ook hoef je vaak geen twijgjes eraf te halen, wat bij de rankende soorten wel moet. Dat noem je dieven. Als je niet hoeft te dieven, dan staat dat op de verpakking.

Resistentie
In Uitpluizen werd uitgelegd hoe een kweker een bepaalde variëteit bestand kan maken tegen bepaalde ziektes. Dat is een van de mogelijkheden om een variëteit bestand te maken tegen een bepaalde ziekte; er zijn nog veel meer mogelijkheden. Het “bestand zijn tegen een bepaalde ziekte” noem je resistent zijn tegen die ziekte. Er komen steeds meer variëteiten op de markt die resistent zijn tegen een of meerdere ziektes. Dat kan later helpen wanneer de planten in de tuin staan.

Warmteminnend
Sommige variëteiten zijn wat moeilijker in Nederland te kweken, omdat ze meer warmteminnend zijn dan andere variëteiten. Vaak kun je dat zien doordat ze in de kas geplant dienen te worden. In een kas lukt het vaak beter om de plant te laten groeien, maar ook om de vruchten op tijd rijp te krijgen voordat het seizoen afgelopen is.

Cherrytomaten
Cherrytomaten zijn kleiner en hebben daardoor minder tijd nodig om te rijpen. Ook geven ze vaak veel vruchten. Daarnaast doen ze het vaak erg goed, ook in potten.

Pruimtomaten
Dit zijn langwerpige tomaten met weinig vocht. Ze worden veel gebruikt voor bijvoorbeeld het maken van tomatensauzen.

Vleestomaten
Vleestomaten hebben ook weinig vocht en stevig vruchtvlees, maar deze worden meer rauw gebruikt, zoals in salades of als plak op de hamburger.

Gekleurde tomaten
Naast rode tomaten heb je een scala aan kleuren, zoals geel, roze, paars, bijna zwart, groen, wit, gestreept, tweekleurig en gevlekt. Voor het oog een lust. Veel van deze soorten hebben ook hele mooie smaken.

Vormen tomaten
Naast ronde, grote en kleine tomaten heb je ook langwerpige (zoals de pruimtomaat) en zelfs peervormige tomaten. Sommige tomaten zijn geribbeld.